Raciążek
Całkiem niedaleko Ciechocinka - około 3 km na płd. (26 km na płd. od Torunia) - znajduje się ciekawa miejscowość - Raciążek. Położona jest na wysokiej krawędzi pradoliny Wisły - około 50 m ponad dnem doliny. Ta krawędź jest jednocześnie granicą Wysoczyzny Kujawskiej. Z Ciechocinka droga prowadzi więc serpentyną w górę po zboczach krawędzi.
W założeniu urbanistycznym miejscowości są dwa place: zachodni z kościołem parafialnym i wschodni - dawny rynek, skąd prowadzi droga w kierunku wzgórza zamkowego.
Raciążek, wieś gminna, wzmiankowana była w 1065 roku w tzw. falsyfikacie mogileńskim (nadanie króla Bolesława Śmiałego dla benedyktyńskiego klasztoru w Mogilnie) oraz wraz zamkiem w 1250 roku jako własność biskupów kujawskich. W 1317 roku uzyskała prawa miejskie (magdeburskie), nie rozwinęła się jednak jako miasto; w 1867 roku utraciła ostatecznie prawa miejskie. W 1329 roku gród zajęli i zniszczyli Krzyżacy. Wobec tego w drugiej połowie XIV wieku biskup kujawski na miejscu zniszczonego grodu zbudował nowe zabudowania gotyckie, równocześnie zakładając przedzamcze, oddzielone od miasta fosą. W 1404 roku zawarto tu układ polsko-krzyżacki m.in. w sprawie wykupu Ziemi Dobrzyńskiej. Swoje strategiczne znaczenie miasto i zamek straciły po pokoju melneńskim (nad jeziorem Mełno koło Radzynia Chełmińskiego) w 1422 roku (kiedy to zostaje przyłączone do Królestwa Polskiego) oraz po II pokoju toruńskim w 1466 roku. Po rozbiorach Polski w XVIII wieku rząd pruski sekularyzował biskupie dobra w Raciążku. Zaniedbany i opuszczony zamek niszczał, aż w końcu na początku XIX wieku został rozebrany. Ruiny zamku
biskupów kujawskich, gotyckiego, wzniesionego po 1330 roku na miejscu starszego, drewnianego. Miejsce traktatów dyplomatycznych króla Władysława Jagiełły z Krzyżakami w 1404 roku i po bitwie grunwaldzkiej w 1410 roku.
W pierwszej połowie XVIII wieku zamek przebudowany na rezydencję pałacową. Po sekularyzacji dóbr opuszczony popadł w ruinę i uległ rozbiórce w pierwszej połowie XIX wieku.
Do dziś zachowały się fragmenty murów czworobocznego budynku gotyckiego na fundamentach z głazów oraz fragmenty murów obronnych, wieży i części murów piwnicznych budynku zamkowego. Zamek położony na stromym cyplu dawnej skarpy wiślanej. Zachowane fragmenty czworobocznego budynku. Renesansowy kościół Wszystkich Świętych i św. Hieronima, o tradycjach gotyckich, z 1597 roku z fundacji biskupa kujawskiego Hieronima Rozrażewskiego; kwadratowa wieża nakryta barokowym hełmem, prezbiterium zamknięte absydą. Wyposażenie późnorenesansowe i barokowe z XVII i XVIII wieku (m.in. ołtarz główny późnorenesasnowy z 1615 roku, manierystyczne stalle z 1630 roku o bogatej dekoracji snycerskiej); liczne rzeźby i obrazy.
W pomieszczeniu nad zakrystią urządzono muzeum parafialne. Zgromadzono tu wiele interesujących eksponatów z różnych epok, z licznymi naczyniami i przedmiotami liturgicznymi oraz rzeźbą sakralną, starodrukami XVI-XIX w., jest także m.in. sztylet XIV-wieczny, hełm tatarski z XVII w., księgi mszalne i in.
|
Ruiny zamku
Hipotetyczny wygląd zamku
Kościół Wszystkich Świętycj i św. Hieronima
|
Oprac. Arkadiusz Skonieczny

Ostatnia modyfikacja 23-01-2025 23:25